Άνω Συνοικία Τρικάλων

Χιονισμένη κορυφή της ΖήρειαςΗ συνοικία αυτή ήταν η έδρα της αρχοντικής οικογένειας των Νοταράδων που εγκαταστάθηκαν στα Τρίκαλα στις αρχές του 16ου αιώνα. Ήταν πλούσιο χωριό και εκτός των Νοταράδων κατοικούσαν εκεί και άλλες επιφανείς οικογένειες, όπως των Δασαίων, Φραντζή, Πετρουτσοπουλαίων, Παστρικουλαίων, Κυρνικολαίων κ.ά.
Λεγόταν και "αρχοντομαχαλάς".Την εποχή της Τουρκοκρατίας είχε υψηλούς πύργους με σιδερένιες πόρτες και πολλές όμορφες οικοδομές από τις οποίες σήμερα ελάχιστες υπάρχουν για να θυμίζουν το μεγαλείο των Τρικάλων.

Σώζεται ο παμπάλαιος πύργος των Νοταραίων και το ερηπωμένο αρχοντικό των Δασαίων, στην πόρτα του οποίου υπάρχει η επιγραφή "1806 Μαΐου 1, ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ΣΩΛΙΩΤΗ ΟΥΤΟΣ Ο ΟΙΚΟΣ ΕΚΤΙΣΘΗ".
Υπήρχαν επίσης το πυργόσπιτο του Βεργιανίτη και του Λυκούργου Φραντζή. Ο άγιος Νικόλαος είναι ο πολιούχος του χωριού. Πότε χτίσθηκε δεν γνωρίζουμε. Το 1805, οι Νοταραίοι ανακαίνισαν το ναό. Οι μικρές εικόνες του τέμπλου είναι προσφορά του Πανούτσου Νοταρά. Έξω από τον ναό υπάρχει ο τάφος του Ανδρέα Νοταρά (1810-1893) στον οποίο είναι χαραγμένη η επιγραφή "Α.Σ. Νοταράς, Υπασπιστής Όθωνος, Υπουργός και βουλευτής Κορινθίας".

Άγιος Βλάσης στα Τρίκαλα Υπάρχει και ο ναός του αγίου Γερασίμου που χτίσθηκε το 1968, ο άγιος Γεώργιος, παλιός ενοριακός ναός στα Πανωμερίτικα του οποίου η καμπάνα φέρει χρονολογία 1834, ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο ναός του αγίου Ιωάννου που χτίστηκε το 1939 με δαπάνες του Ιωάννη Γιαννακούλα, ο ναός της αγίας Βαρβάρας. Δίπλα στο αρχοντικό των Νοταραίων, υπάρχει το μονοθάλαμο μικρό εκκλησάκι άγιος Γεράσιμος, όπου κατοικούσε ο άγιος όταν ήταν στη ζωή.

Σε απόσταση 2 km. από το χωριό, πάνω στην πλαγιά πρόβουνου της πολύπτυχης και πανέμορφης Ζήρειας, υπάρχει η σεβάσμια μονή του αγίου Βλασίου, σπουδαίο κέντρο μοναχικού βίου στο δήμο Τρικάλων.
Η Άνω συνοικία Τρικάλων έχει υψόμετρο 1100 μ. και περίφημο κλίμα για παραθερισμό. Η θέα είναι μαγευτική. Υπάρχουν άφθονα διαυγή νερά, πόσιμα και αρδευτικά των οπωροκηπευτικών που καλλιεργούνται στα περιβόλια των σπιτιών. Μέσα και έξω από το χωριό οθρώνονται πανύψηλα αιωνόβια δένδρα, πλατάνια, λεύκες, βελανιδιές, φτελιές, κέδρα, έλατα κ.ά. Τα Τρίκαλα είναι ένα χωριό πνιγμένο στο πράσινο. Υπάρχουν αυτοφυή αειθαλή όπως η αχλάδα (αγριαπιδιά), η κουμαριά, η αγριοκερασιά, φτελιές, κουτσουπιά, σφεντάμι, μουριές, φροξυλιά, αγριοκορομηλιές, μπερκιές, σκαμνιές κ.ά.

Με βάση το Β.Δ. της 19ης Μαΐου 1834, η Κορινθία διαιρέθηκε σε δύο επαρχίες:
Την επαρχία Κορινθίας με έδρα την Κόρινθο και την επαρχία Σικυωνίας με έδρα τα Τρίκαλα.

Τον Μάιο του 1840 επισκέφθηκε τα Τρίκαλα ο βασιλιάς Όθωνας με την Αμαλία και έμειναν ενθουσιασμένοι από την φυσική ομορφιά. Φιλοξενήθηκαν στο αρχοντικό των Νοταραίων.

Στα Άνω Τρίκαλα ο τουρισμός αναπτύχθηκε από τα χρόνια 1920-25, όταν άρχισαν να Ζήρειαπροσέρχονται αρκετοί τουρίστες για να απολαύσουν τη μαγευτική φύση αλλά και για λόγους υγείας διότι εκείνη την εποχή η φυματίωση μάστιζε τους κατοίκους των μεγάλων πόλεων. Διάσημοι παραθεριστές των Τρικάλων προπολεμικά ήταν ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός με την σύζυγό του Εύα Πάλμερ, ο σπουδαίος θεατρικός συγγραφέας Βασίλης Ρώτας, ο αντιβασιλέας της Αιγύπτου Φαρούκ, ο Άγγλος διπλωμάτης Άτσλευ Σίρλευκ ο οποίος πέθανε στη Ζήρεια και τάφηκε στο νεκροταφείο των Τρικάλων, μέλη της βασιλικής οικογένειας της Ελλάδας, βιομήχανοι, πανεπιστημιακοί, επιστήμονες, ο κυβερνήτης Ιωάννης Μεταξάς, οι υπουργοί της 4ης Αυγούστου, Μανιαδάκης, Θ. Νικολούδης, Παπαδήμας, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Αντιβασιλέας Δαμασκηνός, ο αυστριακός Κάρολος Ρίττερ, ο οποίος παντρεύθηκε την τρικαλίτισσα Σοφία Βεργιανίτη, η βαθύπλουτη Ελληνοαιγυπτία Μάρθα Κανζούχ, ο μεγάλος φιλόλογος Μ. Τριανταφυλλίδης, ο Αλέξανδρος Δελμούζος κ.ά.

Στην αρχή, επειδή δεν υπήρχαν ξενοδοχεία, οι επισκέπτες έμεναν σε νοικιαζόμενα δωμάτια. Από το 1934, όταν φτιάχθηκε ο δημόσιος δρόμος Ξυλοκάστρου - Τρικάλων και χτίσθηκαν τα ξενοδοχεία "Θεοξένια" και "Πηγή Ταρλαμπά" ο τουρισμός γνώρισε μεγάλη ακμή. Από το 1935, τα αρχοντικά Νοταρά και Ζούζουλα λειτούργησαν και αυτά σαν ξενοδοχεία. Τα Τρίκαλα είχαν μεγάλη κίνηση και κατά τους χειμερινούς μήνες με τους χιονοδρόμους του Ε.Ο.Σ. (Ελληνικός Ορειβατικός Σύλλογος), οι οποίοι έπαιρναν μέρος στους πανελλήνιους χιονοδρομικούς αγώνες που γίνονταν στις πλαγιές της Ζήρειας.
Στους αγώνες της Ιταλικής κατοχής τα ξενοδοχεία των Τρικάλων μετατράπηκαν από τον στρατό κατοχής σε αναρρωτήρια. Αμέσως μετά την απελευθέρωση ξεκίνησε πάλι η τουριστική κίνηση, αλλά η προπολεμική αίγλη δεν επανήλθε ποτέ.

Το 1948 μεγάλη πυρκαγιά έκαψε το θαυμαστό δάσος της Φλαμπουρίτσας και την επιχείρηση ξυλεύσεως "Νεροκορδέλα Έσλιν". Την ίδια χρονιά άλλη πυρκαγιά κατέστρεψε το αρχοντικό των Δασαίων.
Το καλοκαίρι του 1951 παραθέριζε στα Τρίκαλα ο στρατάρχης Αλέξανδρος Παπάγος. Ο Σπύρος Μαρκεζίνης και η εκδότρια της "Καθημερινής" Ελένη Βλάχου, ανεβοκατέβαιναν στα Τρίκαλα και είχαν συνεχείς συνομιλίες με τον Παπάγο, προσπαθώντας να τον πείσουν να κατέλθει στην πολιτική.
Τα Τρίκαλα συνέχισαν τα επόμενα χρόνια να έχουν μια μικρή τουριστική κίνηση. Την δεκαετία του 60 τα ορεινά θέρετρα έπαψαν να προσελκύουν τουρίστες. Όλοι πια προτιμούσαν τα νησιά και τις παραλίες. Τα Τρίκαλα έπαψαν να έχουν ζήτηση και μόνο οι παλιοί λάτρεις των Τρικάλων και αραιοί παραθεριστές τα επισκέπτονταν. Σήμερα, με τη νέα οδική συγκοινωνία, την ανάπτυξη του ορεινού τουρισμού με την αξιοποίηση της Ζήρειας, την αγάπη των νέων ανθρώπων για το βουνό, δημιουργήθηκαν οι καλύτερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη των Τρικάλων.
Στην Άνω συνοικία υπάγονται και οι συνοικισμοί Σαϊτάς και Τσεβριάνικα.

Το χωριό παράγει σταφίδα, δημητριακά, μήλα, καρύδια. Παλιότερα είχε αναπτυγμένη υλοτομία, σηροτροφία, κτηνοτροφία, υπήρχαν εργαστήρια κατεργασίας δερμάτινων (ταμπάκικα) και στη Ζήρεια λειτουργούσε τυροκομείο του Παναγιώτη Φραντζή (Κάκαρης). Το τυρί που έφτιαχναν ήταν εξαιρετικής ποιότητας και όταν κάποιο παντοπωλείο στο Ξυλόκαστρο άνοιγε καινούργιο βαρέλι ο ντελάλης το διαφήμιζε σαν κάτι το ξεχωρισμό.
"Κάκαρης τυρί, γιοφύρι Πυρπυρή" έλεγαν οι παλαιότεροι.

Χιονισμένα Αμπέλια στα Τρίκαλα Μεγάλο πανηγύρι γινόταν στις 14 Σεπτεμβρίου στον άγιο Βλάσιο, ημέρα της υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, με μεγάλη θρησκευτική λαμπρότητα. Στη Δύση γνωστοί είναι οι ναοί του αγίου Βλασίου στη Βενετία και στο Σάλτσμπουργκ.
Πιθανόν, σταυροφόροι μετέφεραν από την Ανατολή άγια λείψανα του αγίου, ίδρυσαν ναούς και καθιέρωσαν τη λατρεία του. Το χριστιανικό όνομα Βλάσιος, επικρατεί περισσότερο από άλλα στο δήμο Ξυλοκάστρου. Ιδιαίτερα, στις Τρικαλίτικες οικογένειες, σχεδόν σε όλες υπάρχει κάποιο μέλος με το όνομα Βλάσης. Επίσης πανηγύρι γινόταν στις 16 Αυγούστου, ημέρα κοιμήσεως του αγίου Γερασίμου του Νοταρά. Πλήθος κόσμου συμμετείχε και στα δύο πανηγύρια διότι παρευρισκόταν ο απαράμιλλος τρικαλίτης βιολιτζής Παναγιώτης Κορκάρης. Ο Π. Κορκάρης ήταν αυτοδίδακτος (με βιολί δικής του κατασκευής) ήταν περιζήτητος σε όλη την Ελλάδα. Άλλος φημισμένος τρικαλίτης οργανοπαίχτης ήταν ο Θεμιστοκλής Μαστέλλος, ο οποίος ήταν σπουδαίος τραγουδιστής δημοτικών τραγουδιών, ψάλτης και έπαιζε λαούτο, σαντούρι και μπουζούκι. Το 1931 χειροτονήθηκε ιερέας στα Άνω Τρίκαλα. Από τα Τρίκαλα ήταν και ο Σταύρος Σαμαρτζής, μεγάλος τραγουδιστής της προπολεμικής Αθήνας.

Το 1948 ιδρύθηκε "Γεωργικός Συνεταιρισμός" με 42 μέλη και πρόεδρο τον Ευάγγελο Ζαχαρή.

Πρόεδροι της κοινότητας υπηρέτησαν οι: Γ. Γεωργόπουλος - Σωτ. Γουρλώνας - Σ. Γεωργόπουλος - Θ. Λουκόπουλος - Παν. Φραντζής - Σπ. Χαρδαλούπας - Κων. Γουρλώτας - Γ. Αθανασούλης.

Ιερείς που λειτούργησαν στις εκκλησίες του χωριού ήταν: Γ. Μαστέλλος - Θεμ. Μαστέλλος - Κασσόρης.

Παλαιές οικογένειες της Άνω συνοικίας Τρικάλων: Πετρίδη, Δημόπουλου, Σταυρόπουλου, Κορκάρη, Φιαμέγκου, Κασσόρη, Ζαχαρή, Φράγκου, Σαγρέδου, Λουκόπουλου, Γεωργόπουλου, Κριτσώνη, Χαρδαλούπα, Γλεντζέ, Μαγκλάρα, Τζίνη, Κοροβήλου, Σαμαρτζή, Γιαννακούλα, Γουρλώνα, Παπαγιαννάκη, Μπακάρη, Δεκλερή, Σταματούλη, Νικολακάκη, Μπονάτσου, Τζιράχη, Μαστέλλου, Τσέλιου, Τσεβρέ.

Εξερευνήστε τα Δημοτικά Διαμερίσματα του Δήμου Ξυλοκάστρου - Ευρωστίνης