Μάννα

Βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Ζήρεια, σε υψόμετρο 850 μ. Την ονομασία πήρε το 1923 από μια πηγή που υδρευόταν το χωριό. Πριν ονομαζόταν Μάρκασι, τούρκικη λέξη που σημαίνει της Μαρίας το φρύδι. Πιθανότερο είναι να ονομάστηκε έτσι από την κορυφογραμμή πάνω από το χωριό που μοιάζει με φρύδι.

Το χωριό δημιουργήθηκε μετά το 1800 από αποίκους που ήλθαν από την Μπαρμπίτσα και τα Λαγκάδια της Αρκαδίας. Μέλη της οικογένειας Βαρβιτσιώτη (Μπαρμπιτσιώτη) εγκαταστάθηκαν στο Μάρκασι γύρω στα 1820. Οπλαρχηγοί, άξιοι πατριώτες, έστησαν το μπαϊράκι τους στο νέο τόπο τους. Ο Βασίλης Βαρβιτσιώτης είχε παντρευτεί την κόρη του μεγάλου αρματωλού του Μοριά, Ζαχαριά, τη Μαρίτσα.
Το χωριό είχε ενεργό συμμετοχή στην Επανάσταση του 1821 κατά των Τούρκων. Υπό την ηγεσία του μπαρουτοκαπνισμένου Βασίλη Βαρβιτσιώτη, ταμπουρώθηκαν κάτω από το βράχο που είναι στην είσοδο του χωριού, εκεί που βρίσκεται σήμερα το δημοτικό σχολείο, έφτιαξαν πολεμίστρες, πολέμησαν και έδιωξαν τους Τούρκους πολλές φορές. Την εποχή εκείνη η οικογένεια Βαρβιτσιώτη έχτισε τον ναό του αγίου Δημητρίου.

Στα μετεπαναστατικά χρόνια το Μάρκασι ήταν ένα πλούσιο χωριό με ανεπτυγμένη κτηνοτροφία και σημαντική αγροτική παραγωγή.
Αρχές Σεπτεμβρίου το 1929 ιδρύεται ο Φιλοπρόοδος Σύλλογος "Δύναμις".
Το 1930 ο Γεώργιος Στάϊκος, επιχειρηματίας, ο οποίος στην περιοχή του χωριού είχε δύο νεροτριβεία και δύο αλευρόμυλους, εγκαθιστά στο Μάρκασι σύγχρονο ελαιοτριβείο. Ο ίδιος επιχειρηματίας μελετά την εγκατάσταση στο χωριό μηχανής παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, τόσο για τις ανάγκες των εργοστασίων του, όσο και για το φωτισμό του χωριού.
Στις 9 Μαρτίου 1931, σε συνεδρίαση των μελών του τοπικού συλλόγου "Δύναμις", αποφασίστηκε η φορολόγηση της σταφίδας με 5 δρχ. το κιλό για μια πενταετία. Με τα έσοδα αυτά, καθώς και με την προσωπική εργασία των μελών του συλλόγου και του τοπικού συνεταιρισμού διαχείρισης στανοτύπων, κατασκευάστηκαν στο χωριό γραφεία της κοινότητας και ένα μικρό καφενείο κοντά στον πλάτανο της εκκλησίας σε οικόπεδο που παραχώρησε για τον σκοπό αυτό η εκκλησία.

Στον πόλεμο του 1940-41 είναι το μοναδικό σχεδόν, χωριό που δεν το έκαψαν οι Γερμανοί επειδή σε μια συμπλοκή που σκοτώθηκε ένας Γερμανός, μαζεύτηκαν όλες οι γυναίκες του χωριού και έκλαιψαν και μοιρολόγησαν τον Γερμανό στην εκκλησία, δεν του πήραν τίποτα και τον στόλισαν όπως ακριβώς έκαναν και με τους Έλληνες, γι' αυτό ο Γερμανός Διοικητής συγκινημένος διέταξε να μην πειράξουν τίποτα και κανέναν στο χωριό.

Το χωριό έχει μια πανέμορφη Εκκλησία (τη Μητρόπολη) των Αγίων Κων/νου και Ελένη,ς που κτίστηκε το έτος 1880 από ειδικούς μαστόρες με πελεκητές πέτρες, που τις κουβαλούσαν όλοι οι κάτοικοι από το βουνό με τα μουλάρια τους.
Στους σεισμούς του 1921, κατρακύλησαν από το δάσος 2 τεράστιες πέτρες - η μεγαλύτερη ύψους 6 μέτρων και πλάτους 4 μέτρων - σταμάτησε σε όρθια θέση ακριβώς πάνω απ' την εκκλησία. Έχει επίσης πολλά εξωκλήσια διάσπαρτα στα δάση, που γιορτάζονται μέχρι σήμερα από τους κατοίκους, .
Έχει επίσης πολλά κτίσματα παλαιά, καλοδιατηρημένα (100 και πλέον ετών) που κατοικούνται ακόμα.
Επί προσθέτως διαθέτει ένα καταπληκτικό κτίριο (πέτρινο) που χρησιμοποιείται από τον Αγροτικό Συνεταιρισμό.

Είναι το μεγαλύτερο χωριό της ορεινής Κορινθίας, με 650 περίπου κατοίκους μόνιμους.
Το καλοκαίρι παρουσιάζει τουριστική κίνηση γιατί διαθέτει 3 νεροτριβές, με φυσική ροή, ένα κεφαλάρι από το οποίο υδρεύεται και αρδεύεται το χωριό, με παροχή 400 m3 ανά ώρα.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι παρουσιάζει μια παλίρροια όπου κατά τακτά χρονικά διαστήματα σταματά το μισό νερό και ξαφνικά επανέρχεται σε λίγες ώρες. Είναι φαινόμενο ανεξήγητο προς το παρόν, όπως έχουν αποφανθεί κάποιοι ειδικοί που το έχουν μελετήσει κατά το παρελθόν.

Κάποιοι κάτοικοι έχουν επιχειρήσει να μπουν μέσα στην σπηλιά από όπου βγαίνει το νερό, έχουν προχωρήσει περίπου 10 - 15 μέτρα και εκεί δημιουργείται μια λιμνούλα, επειδή το νερό πέφτει από ψηλά και δεν έχουν προχωρήσει άλλο.

Το Σχολείο είναι 2θέσιο με 37 παιδάκια και λειτουργεί και Νηπιαγωγείο με 12 παιδάκια. Βρίσκεται στο άκρον του χωριού σε οικόπεδο 4 περίπου στρεμμάτων και είναι πέτρινη κατασκευή.
Οι δασικές εκτάσεις 50 - 60 περίπου χιλιάδες στρέμματα, είναι ιδιόκτητες από τους κατοίκους, αγορασμένες από τον Νοταρά και υπάρχουν βέβαια και τίτλοι ιδιοκτησίας.

Η κύρια απασχόληση των κατοίκων είναι αγροτική.

Τα προϊόντα που παράγουν είναι:
Μήλα κατά κύριο λόγω (ετήσια παραγωγή 2.500 τόνους) Φημισμένα για την ποιότητά τους σ' ολόκληρη την Ελλάδα.
Κορινθιακή Σταφίδα
Λάδι
Και λίγη Σουλτανίνα, αμπέλια και βερίκοκα

Η αγροτική περιοχή είναι περίπου 4.000 στρέμματα τα οποία αρδεύονται με τεχνική βροχή.

Στην απογραφή του 1879 το χωριό είχε (609) κατοίκους. Το 1889 (700), το 1907 (908), το 1928 (1.024), το 1940 (1.249), το 1951 (977), το 1971 (765), το 1991 (670).

Εξερευνήστε τα Δημοτικά Διαμερίσματα του Δήμου Ξυλοκάστρου - Ευρωστίνης